‘De CPO als innovatieve aanjager van de organisatie’
Noordwijkerhout, 2 november 2006

KPN’s Willem van Oppen
CPO van het jaar 2006

door: inkoopjournalist drs. Freek G. Andriesse

KPN’s Chief Procurement Officer Willem van Oppen is op 2 november tijdens de bijzonder geanimeerde CPO-dag in Noordwijkerhout verkozen tot CPO van het jaar 2006. De CPO Dag is een initiatief van Alfa Delta Compendium en NEVI.

Van Oppen, die in 2003 aantrad als eerste CPO in de geschiedenis van KPN, wist inkoop binnen Neerland’s grootste telecommunicatiebedrijf niet alleen in korte tijd stevig op de kaart te krijgen, maar leverde tevens door een aantal opvallende inkoopinnovaties een grote bijdrage aan het herstel van KPN na de diepe crisis.

Zo’n innovatie is bijvoorbeeld het gebruik van ‘collaborative KPI’s’. Het was tevens het onderwerp van zijn workshop tijdens de CPO-dag (‘Collaborative KPI’s: aligning buyer-supplier performance incentives in service critical end-customer-facing processes’).

Van Oppen, die nog niet zo lang geleden vanuit de business bij DSM in inkoop instroomde, prees zich tijdens zijn dankwoord bij de aanvaarding van de prijs gelukkig dat hij in het inkoopvak terecht is gekomen.

Bekende Nederlander

Hans Büthker, Chief Procurement Officer van Stork en CPO van het jaar 2005, overhandigde de bij de titel behorende trofee aan Van Oppen. Dat deze erkenning allerminst voorbij gaat aan inkopend Nederland blijkt wel uit het feit dat Büthker niet alleen opeens een bekende Nederlander in inkoop was, maar ook voor vele tientallen voordrachten werd gevraagd. Stork’s CPO hield voorafgaand aan de bekendmaking van de CPO van het jaar een korte voordracht onder de veelzeggende titel ‘Van synergie naar business alignment’. Veelzeggend, niet alleen voor het proces van inkoopprofessionalisering binnen één van de grootste Nederlandse industriële ondernemingen, maar ook veelzeggend voor de ontwikkeling die inkoop in het algemeen doormaakt. Büthker begon in 2003 met spend management en het sterk sturen op contract compliance (de participatiegraad). Inmiddels wordt zo’n 80 procent van de uitgaven gemanaged en is Stork bezig met ketenmanagement (inclusief sturen op prestatie-indicatoren) en het managen van de risico’s bij uitbesteding.

Aandeelhouderswaarde

Het startschot voor de CPO-dag werd gegeven door dagvoorzitter Arno de Schepper, NEVI-bestuurslid en voorzitter van de NEVI Research Stichting. Daarna hield Boudewijn Beerkens, CFO van Wolters Kluwer, een uitstekend verhaal onder de titel ‘Inkoopontwikkelingen vanuit CFO perspectief’. Onder zijn leiding maakte deze Nederlandse uitgever een grote professionaliseringsslag op inkoopgebied. Hard nodig, want de inkoop vond door de circa 300 (!) acquisities van de afgelopen jaren sterk versnipperd plaats. Vele tientallen inkoopprojecten werden uitgevoerd, waaronder het realiseren van besparingen. Alleen al de afgelopen drie jaar is daar een dikke 100 miljoen euro mee verdiend. Beerkens aarzelt dan ook niet om inkoop een grote rol toe te dichten bij de bijna verdubbeling van de aandeelhouderswaarde van deze uitgever. Maar ook voor de nabije toekomst liggen er nog grote kansen. Wat te denken van editorial off shoring, het uitbesteden van het eenvoudige redactionele werk naar lage lonen landen. De CFO van Wolters Kluwer schat dat daar een besparingspotentieel van een slordige één miljard euro ligt te wachten.

Cashmachine

Na het boeiende betoog van Beerkens volgde een niet minder interessante speech van Carel van Bemmelen, participatiecommissaris van de Nederlandse Participatie Maatschappij en CEO van participatiemaatschappij Neerlands Glorie. Onder de tamelijk neutrale titel ‘De ontwikkeling van inkoop vanuit de participatiemaatschappijen’ verraste hij de zaal met een boeiend verhaal over inkoop in zijn sector. Volgens Van Bemmelen kijken participatiemaatschappijen altijd eerst naar inkoop omdat daar met gemak vijf procent in de eerste zes maanden na een overname valt te verdienen (het zogenoemde low hanging fruit). Door het opzetten van inkoopteams en het aangaan van strategische samenwerking met leveranciers is vervolgens nog veel meer te verdienen. Inkoop is dus niets minder dan een cashmachine voor de participatiemaatschappij die bedrijven overnemen. Maar hoe staat het eigenlijk met de inkoop bij de participatiemaatschappijen zèlf? ‘Ronduit slecht, en dus een gat in de markt’, vindt Van Bemmelen. Naar de inkoopsynergie tussen de bedrijven in de portfolio van de participatiemaatschappij wordt niet gekeken. De CEO van Neerlands Glorie wil daar verandering in brengen en heeft daar al onder meer de zogenoemde Purchasing Thermometer Approach voor bedacht.

Stemcomputers

Na deze beide voordrachten begon de eigenlijke verkiezing. De zeskoppige jury die naast De Schepper bestond uit Büthker, hoogleraar Sicco Santema, NEVI-voorzitter Wim Dressel, hoogleraar Jacques Reijniers en CEO Gert Baars van Alfa Delta Compendium, had zich op basis van uitgebreide interviews met de genomineerden al een oordeel kunnen vormen. Op de CPO-dag werd dat aangevuld door een oordeel over de door elk van de genomineerden verzorgde workshop. Op basis hiervan mochten de aanwezigen met behulp van stemcomputers hun mening geven over de inkooptechnische inhoud (visie op inkoop en innovatie binnen inkoop) en de wijze van profilering van de kandidaat. Het een en ander resulteerde in een totaalscore. Van Oppen kwam hieruit naar voren als winnaar.

Hoewel er maar één winnaar kan zijn, sprak dagvoorzitter De Schepper ook zijn grote waardering uit voor de andere zeven genomineerden.

High potentials

Souschef Verwerving Ad van de Geijn van de Defensie Materieel Organisatie koopt jaarlijks niet alleen voor miljarden defensiematerieel euro’s in maar verkoopt tegelijkertijd ook de overtollige spullen. Een boeiende baan. De afgelopen jaren ontwierp, bouwde en implementeerde hij een centrale inkoopfunctie.

CPO André Kivits van Essent is een recente zij-instromer in inkoop, maar heeft in zijn eerste inkoopbaan (hij is tevens de eerste CPO in de geschiedenis van Essent) prachtige resultaten neergezet, waaronder een nieuwe inkooporganisatie en aanzienlijke besparingen. Kivits heeft veel oog voor de inkoopmens in de organisatie, haalde jonge high potentials binnen en ontwikkelde voor hen het zogenoemde InkoopTalentenProgramma.

Inkoopdirecteur Guido Koreman van Ballast Nedam heeft als inkoopmotto ‘eenheid in diversiteit’. Daarmee is gelijk de zwaarte van zijn functie aangegeven. Hij staat voor de grote opgave inkoopsynergie te behalen in een organisatie die de optelsom is van honderden kleine en grote bouwprojecten die over Nederland verspreid zijn.

Kees Linse werd in 2003 de eerste CPO van Shell. De Nederlands-Britse multinational is een mega-inkoper: er werken zo’n 2.000 mensen in inkoop en het inkoopvolume van Shell is circa 40 miljard dollar. Hij geeft greep gekregen op het enorme inkoopvolume door middel van invoering van category management als centraal businessproces.

Annelies Soede, Hoofd Concern Inkoop van de Gemeente Amsterdam, is de eerste inkoper op dat niveau in de grootste en tevens meest complexe stad van Nederland. In betrekkelijk korte tijd heeft zij inkoop op de kaart gezet en greep gekregen op de sterk decentrale inkoop van de ruim 50 verschillende entiteiten, waaronder 14 eigenwijze stadsdelen, die alle op hun eigen wijze inkopen.

CPO Ton Trommelen van DSM begon in 2003 met een gefragmenteerde inkoop en zette niet alleen een volledig nieuwe inkooporganisatie neer, maar bespaarde voor de chemiemultinational tot nu toe ook nog eens 315 miljoen euro.

Toen Frits Zegelink als inkoopmanager bij Grolsch aan de slag ging, kreeg hij gelijk de inkoop van een volledig nieuwe brouwerij voor zijn kiezen: een megaproject van een kwart miljard euro. Dat ging hem goed af en daar mee werd gelijk een sterke ontwikkelingscurve op inkoopgebied binnen Grolsch ingezet.

Met deze resultaten is tevens aangetoond dat inkoop heel breed, van profit-sector tot non profit sector en van multinational tot nationaal opererend bedrijf, een plaats heeft gevonden op hoog niveau binnen organisaties.

Artikelen over de CPO-dag 2006:

CPO van het jaar - Deal! [260 kb] - download
Inkoop is Hip - FEM business [1.099 kb] - download

Presentaties:

Ad van de Geijn [1.148 kb] - download
André Kivits [1.040 kb] - download
Guido Koreman [1.982 kb] - download
Kees Linse [3.875 kb] - download
Annelies Soede [479 kb] - download
Ton Trommelen [843 kb] - download
Willem van Oppen [3.832 kb] - download
Frits Zegelink [1.117 kb] - download